กมธ.สาธารณสุข วุฒิสภา ลงพื้นที่สตูล ติดตามระบบสุขภาพปฐมภูมิ ชูความสำเร็จ “หมอประจำตัว” ครอบคลุม 100% พร้อมสะท้อนโจทย์เชิงโครงสร้างที่ต้องเร่งแก้
คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ลงพื้นที่จังหวัดสตูลเพื่อติดตามความคืบหน้าการดำเนินงานด้านระบบสุขภาพปฐมภูมิ เมื่อวันพุธที่ 1 เมษายน 2569 เวลา 13.00 นาฬิกา ณ ห้องประชุมนครีสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสตูล โดยมี นายแพทย์ประพนธ์ ตั้งศรีเกียรติกุล ประธานคณะกรรมาธิการ และ นายบุญชอบ สระสมทรัพย์ รองประธานคณะกรรมาธิการ คนที่สอง ในฐานะประธานคณะอนุกรรมาธิการติดตามความคืบหน้าการดำเนินงานด้านระบบสุขภาพปฐมภูมิ นำคณะกรรมาธิการร่วมรับฟังการบรรยายสรุปและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดสตูล ผู้อำนวยการโรงพยาบาลสตูล และผู้บริหารด้านสาธารณสุขในพื้นที่
จากข้อมูลพื้นฐาน จังหวัดสตูลมีประชากรตามทะเบียนราษฎร์จำนวน 324,236 คน ครอบคลุมพื้นที่ 2,807.5 ตารางกิโลเมตร มีจำนวนครัวเรือน 112,401 หลังคาเรือน และมีความหนาแน่นประชากร 115.49 คนต่อตารางกิโลเมตร โดยมีสถานบริการสาธารณสุขรวมทั้งสิ้น 74 แห่ง ประกอบด้วยโรงพยาบาลทั่วไป 1 แห่ง โรงพยาบาลชุมชน 6 แห่ง ศูนย์สุขภาพชุมชน 4 แห่ง สำนักงานสาธารณสุขอำเภอ 7 แห่ง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 52 แห่ง ซึ่งมี 3 แห่งถ่ายโอนไปยังองค์การบริหารส่วนจังหวัด และสถานบริการในเรือนจำ 1 แห่ง สะท้อนโครงสร้างบริการที่ครอบคลุมทั้งระบบ
ในด้านกำลังคนระดับปฐมภูมิ จังหวัดสตูลดำเนินการตามแนวคิด “3 หมอ” โดยมีอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านจำนวน 5,249 คน คิดเป็นสัดส่วน 1 ต่อประชากร 61 คน และ 1 ต่อ 21 ครัวเรือน มีเจ้าหน้าที่สาธารณสุขจำนวน 324 คน สัดส่วน 1 ต่อประชากร 1,004 คน และแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวจำนวน 31 คน สัดส่วน 1 ต่อประชากร 10,488 คน ทั้งนี้ มีหน่วยบริการปฐมภูมิ ได้แก่ รพ.สต. ศูนย์สุขภาพชุมชน และ PCU รวม 59 แห่ง โดยมีบุคลากรเฉลี่ย 5 คนต่อแห่ง ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการดูแลสุขภาพประชาชนในระดับพื้นที่
สำหรับการขับเคลื่อนนโยบายตามพระราชบัญญัติระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2562 จังหวัดสตูลสามารถดำเนินการจัดตั้งและขึ้นทะเบียนหน่วยบริการปฐมภูมิและเครือข่ายบริการ (PCU/NPCU) ครบถ้วนร้อยละ 100 ส่งผลให้ประชาชนทุกคนมีหมอประจำตัว โดยมีแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวร้อยละ 44.12 และแพทย์ที่ผ่านการอบรมเวชศาสตร์ครอบครัวร้อยละ 55.88 มีพยาบาลวิชาชีพประจำครบทุกหน่วยบริการ และอาสาสมัครสาธารณสุขจำนวน 5,150 คน ได้ลงทะเบียน Provider ID ครบถ้วนร้อยละ 100
ในปีงบประมาณ 2569 จังหวัดสตูลได้กำหนดแนวทางเพิ่มประสิทธิภาพระบบบริการปฐมภูมิอย่างเป็นรูปธรรม ได้แก่ การขึ้นทะเบียนประชาชนกับหน่วยบริการให้ครบถ้วนร้อยละ 100 การพัฒนาคุณภาพมาตรฐานหน่วยบริการตามเกณฑ์ พ.ศ. 2568–2570 การจัดการโรคไม่ติดต่อเรื้อรังตั้งแต่ระดับต้นทาง การนำระบบ Telemedicine มาใช้ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล และการยกระดับบทบาทอาสาสมัครสาธารณสุขให้เป็นผู้ช่วยสาธารณสุขใน 4 ด้าน
อย่างไรก็ตาม ผลการดำเนินงานด้านการรับรองคุณภาพมาตรฐานหน่วยบริการปฐมภูมิ พบว่าจังหวัดสตูลมีหน่วยบริการเป้าหมาย 65 แห่ง ผ่านเกณฑ์สะสมแล้วจำนวน 46 แห่ง คิดเป็นร้อยละ 70.77 ครอบคลุม 7 อำเภอ โดยยังเผชิญปัญหาและอุปสรรคสำคัญ ได้แก่ เกณฑ์การประเมินที่กำหนดจากส่วนกลางไม่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ มีการปรับเปลี่ยนเกณฑ์บ่อยครั้งจนขาดความต่อเนื่อง ความไม่ชัดเจนในการตีความของผู้ประเมิน การเพิ่มเป้าหมายให้ประเมินทุกหน่วยบริการซึ่งส่งผลให้ภาระงานเพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดด และข้อจำกัดด้านงบประมาณสำหรับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ
นอกจากนี้ ยังพบปัญหาเชิงโครงสร้างด้านกำลังคน โดยเฉพาะความเสี่ยงจากการสูญเสียแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวเนื่องจากการเกษียณ การย้าย การลาออก หรือการหมดอายุใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ รวมถึงภาระงานของแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวที่ต้องปฏิบัติงานทั้งในโรงพยาบาลและหน่วยบริการปฐมภูมิ ควบคู่กับภารกิจด้านการรักษา การส่งเสริมสุขภาพ และงานเอกสาร ซึ่งส่งผลต่อประสิทธิภาพการให้บริการ
จากการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในพื้นที่ ได้มีข้อเสนอเชิงนโยบายที่สำคัญ ได้แก่ การกำหนดให้แพทย์ทุกคนต้องผ่านการอบรมด้านเวชศาสตร์ครอบครัวก่อนสำเร็จการศึกษา การปรับปรุงหลักเกณฑ์สำหรับแพทย์ที่ผ่านการอบรมระยะสั้นให้มีความยืดหยุ่นมากขึ้นโดยไม่ต้องอบรมซ้ำเมื่อใบอนุญาตหมดอายุ การเสริมสร้างแรงจูงใจด้านค่าตอบแทนสำหรับแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว และการเตรียมความพร้อมรองรับการถ่ายโอนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอย่างเป็นระบบ
ทั้งนี้ คณะกรรมาธิการได้แสดงความชื่นชมต่อการดำเนินงานด้านสาธารณสุขของจังหวัดสตูล ซึ่งสามารถจัดบริการสุขภาพให้แก่ประชาชนได้อย่างทั่วถึงแม้มีข้อจำกัดด้านลักษณะพื้นที่ โดยเฉพาะการมีแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวครบถ้วนตามที่กฎหมายกำหนด และมีจำนวนเกินกว่าที่กำหนด รวมถึงความสำเร็จในการดำเนินโครงการผลิตแพทย์คืนถิ่นที่สามารถดึงบุคลากรกลับมาปฏิบัติงานในพื้นที่ได้อย่างเป็นรูปธรรม
อย่างไรก็ตาม คณะกรรมาธิการมีข้อสังเกตสำคัญว่าการกำหนดสัดส่วนแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวเพื่อดูแลประชากรควรพิจารณาให้สอดคล้องกับบริบทของแต่ละพื้นที่ เพื่อให้การจัดบริการสุขภาพเป็นไปอย่างมีคุณภาพ มาตรฐาน เป็นธรรม และทั่วถึง อันสอดคล้องกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญและพระราชบัญญัติระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2562 อย่างแท้จริง
ทั้งนี้สามารถติดตามข่าวสารเพิ่มเติมได้ทาง
🌐 Facebook : https://www.facebook.com/share/181MwCpsmG/?mibextid=wwXIfr
🌐 เว็บไซต์คณะกรรมาธิการ : https://www.senate.go.th/view/424/%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81/TH-TH/
#กมธ. #สาธารณสุข #สว #กรรมาธิการ #วุฒิสภา
#กมธสาธารณสุขวุฒิสภา #วุฒิสภา #สาธารณสุขวุฒิสภา
#คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข
