พิษณุโลก – สภาเกษตรกรแห่งชาติผนึกกำลัง 77 จังหวัด ออกแถลงการณ์ยื่นคำขาดถึงรัฐบาล สั่ง “ชะลอ” การแก้ไข พ.ร.บ. คุ้มครองพันธุ์พืชฯ และการเข้าร่วมอนุสัญญา UPOV 1991 ทันที พร้อมขู่ระดมมวลชนเคลื่อนพลบุกทำเนียบรัฐบาล หากรัฐฝืนเดินหน้า ชี้เกษตรกรไทยยังไม่พร้อม เสี่ยงตกเป็นฝ่ายเสียเปรียบและถูกลิดรอนสิทธิการเก็บเมล็ดพันธุ์
เมื่อวันที่ 24 กันยายน 2569 ในการประชุมสภาเกษตรกรแห่งชาติ ครั้งที่ 6/2569 ณ โรงแรมเมย์ฟลาวเวอร์ แกรนด์ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก โดยมี นายนัยฤทธิ์ จำเล ประธานสภาเกษตรกรแห่งชาติ พร้อมด้วย ร.อ.อุบล พุทธรักษ์ รองประธานสภาเกษตรกรแห่งชาติ คนที่ 1 และตัวแทนสมาชิกจากทั่วประเทศ ร่วมถกเครียดกรณีรัฐบาลเตรียมดันการปรับปรุงพระราชบัญญัติคุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 เพื่อรองรับอนุสัญญา UPOV 1991
นายนัยฤทธิ์ จำเล ประธานสภาเกษตรกรแห่งชาติ เปิดเผยว่า ขณะนี้เกิดกระแสความวิตกกังวลและข่าวลือแพร่สะพัดในหมู่เกษตรกรทั่วประเทศว่า หากมีการแก้ไขกฎหมายดังกล่าว อาจส่งผลให้เกษตรกรไม่สามารถเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกเองได้ และอาจเข้าข่ายผิดกฎหมาย ซึ่งถือเป็นเรื่องเร่งด่วนที่กระทบต่อปากท้องของพี่น้องประชาชน 77 จังหวัด
“ขอส่งสัญญาณเตือนไปถึงรัฐบาล ให้ชะลอเรื่อง UPOV ออกไปก่อน แล้วเอาเวลาไปดูแลปัญหาอื่นที่จำเป็นกว่า หากรัฐบาลไม่ฟัง เสียงสะท้อนจาก 77 จังหวัด พร้อมที่จะเดินทางไปพบกันที่ทำเนียบรัฐบาลแน่นอน โดยจากนี้สภาเกษตรกรฯ จะเร่งตั้งคณะทำงานขึ้นมา 1 ชุด เพื่อศึกษาเรื่องนี้ให้กระจ่างและเร็วที่สุด” นายนัยฤทธิ์ กล่าวเน้นย้ำ
ด้านแหล่งข่าวระดับสูงเปิดเผยวิเคราะห์ว่า อนุสัญญา UPOV (International Union for the Protection of New Varieties of Plants) เป็นข้อตกลงคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาด้านการวิจัยพันธุ์พืชที่ผลักดันโดยกลุ่มประเทศพัฒนาแล้ว ซึ่งมีการวิจัยและผสมพันธุ์พืชใหม่ๆ ออกสู่ตลาด หากไทยยอมรับข้อผูกพันนี้ จะส่งผลให้การนำพันธุ์พืชที่จดสิทธิบัตรไปปลูกหรือขยายพันธุ์เพื่อการค้า เช่น ข้าว ถั่วเหลือง หรือข้าวโพด ต้องจ่ายค่าตอบแทนสิทธิทางวิชาการให้กับบริษัทผู้คิดค้น และอาจถูกตรวจสอบย้อนหลังด้วยเทคโนโลยี DNA
อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันเกษตรกรและนักวิชาการการเกษตรของไทยส่วนใหญ่ยังขาดความพร้อมและรู้ไม่เท่าทันข้อตกลงดังกล่าว ซึ่งหากไทยรีบเซ็นรับรอง จะกลายเป็นการออกกฎหมายเพื่อคุ้มครองประโยชน์ของกลุ่มทุนข้ามชาติ แต่เกษตรกรไทยจะเป็นฝ่ายเสียประโยชน์มหาศาล
ผู้สื่อข่าวรายงานเพิ่มเติมว่า ขณะนี้ พ.ร.บ. คุ้มครองพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 ยังไม่ได้มีการแก้ไข และประเทศไทยยังไม่ได้ลงนามผูกพันในอนุสัญญา UPOV 1991 แต่อย่างใด ดังนั้น เกษตรกรไทยยังคงมีสิทธิเก็บเมล็ดพันธุ์ข้าวหรือพืชพันธุ์พื้นเมืองที่พัฒนาโดยกรมวิชาการเกษตรไว้ปลูกและจำหน่ายผลผลิตได้ตามปกติ โดยสภาเกษตรกรฯ และเครือข่ายสื่อมวลชนเตรียมติดตามการขับเคลื่อนนโยบายของรัฐบาลในประเด็นนี้อย่างใกล้ชิด